باش بەتكە قايتىڭ » ماقالىلار

ماقالىلار

ئۇچار مەدرىسە

9CB9ED28-D788-44C9-950A-1668EDA4E892

ئابدۇللا كۆكيار تىلشۇناس ئابدۇۋېلى ئايۇپ ئەپەندى2019-يىلنىڭ باشلىرىدا ، تۇركىيەدە ياشاۋاتقان توقسۇنلۇق نىياز داموللامنى  نىيۇرۇك ۋاقتى  گىزىتىنىڭ مۇخپىرى  بىلەن ئۇچراشتۇرۇپ ،ۋەتەندىكى (دىننى ئوقۇ -ئوقۇتۇش ۋە دىنغا ئىتىقاد قىلش ئەركىنلىك دەپسەندىچىلىكى) ھەققىدە توختۇلۇش جەريانىدا سۆھبەتكە قاتناشقان نىياز داموللام  مۇخپىرلارغا  ئۇيغۇرلارنىڭ  خىتاي مۇستەملىكچى ئالۋاستىلار يولغا قويغان ھەر خىل  چەكلىمىلەرگە نىسبەتەن  شەكلى جەھەتتىن بويسۇنغاندەك كۆرۇنسىمۇ   ئەمەلىيەتتە روھى ئەسىرلىككە مۇپتىلا بولماي قولىدىن كىلىشىچە ھەر خىل ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

خاتا ۋاقىتتا خاتا ئورۇنغا بېرىپ قېلىش مەسىلىسى

B53DAB67-D92B-43E0-B2D4-325C4B0B9153

خاتا ۋاقىتتا خاتا ئورۇنغا بېرىپ قېلىش مەسىلىسى ئاپتۇرى :ئابدۇللا كۆكيار خاتا ۋاقىتتا، خاتا ئورۇنغا بېرىپ قالغان، ئېنىقراق قىلىپ ئېيتقاندا، خەلقارا جەمئىيەتنىڭ نەزىرىدە ”دائېشچى” ئاتالغانلارنىڭ قۇتراتقۇلىقى بىلەن سۇرىيەگە ھىجرەت قىلىپ، ئوخشىمىغان مىللىتانلارنىڭ سېپىگە قېتىلىپ تىرىكچىلىك قىلىش جەريانىدا، يەرلىك مىللىتانلارنىڭ قولىغا ئەسىر چۈشۈپ قالغان، ئاق كۆڭۈل، ساددا كىشىلەر پەقەت شەرقى تۇركىستانلىقلاردىنلا ئىبارەت ئەمەس. دۇنيادىكى نۇرغۇن دۆلەتلەردىن نۇرغۇن مىللەتلەر بۇنداق ئىشقا چېتىلىپ قالدى. ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

شەرقى تۇركىستان ياشلىرىغا مۇراجەت

AF819F70-6D98-49AB-B755-AE0007B4198A

ئەركىن ئالىپتېكىن | ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى ئەزىز شەرقىي تۈركىستان ياشلىرى! خەۋىرىڭلار بار، يېقىنقى مەزگىللەردە بەزىلەر، ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشكەن ئۇلۇغ لىدىرلىرىمىزدىن مۇھەممەد ئەمىن بۇغرا ۋە ئەيسا يۈسۈپ ئالىپتېكىننى «… بۇلار ۋەتەندىن ۋەتەن ئۈچۈن ئايرىلدىم دەپ، مىللەتنى گوللاپ 70 يىل ھېچ ئىش قىلمىغان مۇناپىقلار…» دەپ تۆھمەت چاپلاشقا تىرىشتى. گەرچە، تۈرك، ئەرەب ۋە غەرب مەتبۇئاتلىرىدا نۇرغۇن مەلۇمات بولسىمۇ، بۈگۈن مەن سىلەرگە مۇھەممەد ئەمىن ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

شىۋېتسىيەدە ساقلىنىۋاتقان ئۇيغۇرلارغا داىر ماتېرىاللار ۋە ئۇلارنىڭ بۈگۈنكى ئەھۋالى

732068CF-556D-4273-AF1E-6284328EF715

شۈكۈر مۇھەممەت تارىخى بايانلارغا ئاساسلانغاندا شىۋېتسىيە ياۋرۇپادىكى ئۇيغۇرلارنىڭ قەدىمى ئەڭ بالدۇر يەتكەن زىمىنلارنىڭ بىرى ھېساپلانسا، ئۇيغۇرلارنىڭ ئانا ۋەتىنى بولغان تارىم بوستانلىقى، جۇڭغار ۋادىلىرىمۇ شىۋېتلار ئۈچۈن ئۈچ يۈز يىللار ئىلگىرى قەدەم باسقان سىرلىق زىمىنلارنىڭ بىرىدۇر. گەرچە بۈگۈنكى شىۋېت خەلقى ئۆزلىرىنىڭ يىلتىزىنىڭ قەشقەر بوستانلىقىغا باغلىنىدىغانلىقىدەك بىر رىۋايەتنىڭ بارلىقىغا ئىشەنمىسىمۇ ئەمما ئالدىنقى ئەسىرنىڭ باشلىرىدا بىر تۈركۈم شىۋېتسىيەلىكلەرنىڭ قەشقەر بوستانلىقىدا پاالىيەت ئېلىپ بارغانلىقىدەك بىر ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋىدالىشىش نۇتقى

untitled

ھەزىرتى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ھىجرىيە نىڭ 10-يىلى زۇلھەججە ئېيىنىڭ 9 -كۈنى ھەج قىلىش نىيتى بىلەن ئەراپاتقا چىقىپ، ئۇ يەردىكى (جەبەلۇ رەھمە)رەھمەت تېغىنىڭ بىر چېتىدە  ئىسلام دىنىنىڭ تۈپ ئاساسى ۋە تارماق مەسىلىلىرىنى يىغىنچاقلىغان تارىخى ئەھمىيەتكە ئىگە بولغان بىر نۇتۇق سۆزلىدى.كىيىنچە بۇ، نۇتۇق (ۋىدالىشىش خۇتبىسى)ياكى ۋىدالىشىش خىتابنامىسى دەپمۇ ئاتالدى. مەزكۇر نۇتۇقنىڭ تەپسىلى تېكىستى تۆۋەندىكىچە: خالايىق، سۆزۈمگە قۇلاق سېلىڭلار! كىلەر يىلى،مەن سىلەر بىلەن ئۇشبۇ ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

ئۇيغۇر مىللى روھىنىڭ ئاساسلىرى

419334_502937916411968_529695827_n

يۈسۈپجان ياسىن   مىللىي روھ ياكى ئۇنىڭ ئەمەلىي ھاياتتىكى ئىپادىسى بولغان مىللەتپەرۋەرلىك ياكى مىللەتچىلىك بىر كىشىنىڭ ئۆزمىللىتىگە شۇ مىللەتنىڭ تارىخىنى ھەم تارىختا ياراتقان ماددىي ۋە مەنىۋىي جەھەتتىكى قىممەت ئۆلچەملىرىنى ھىمايە قىلغان ھالدا، ھۆرمەت، ئىشەنچ، ساداقەت، مەسئۇلىيەت، نازارەت ۋە پىداكارلىق تۇيغۇسى بىلەن باغلىنىشى، شۇنىڭدەك مىللەتنى يۈكسەلدۇرۇش ئۈستىدە ئىزدىنىش ۋە كۈچ كۆرسۈتۈش روھىدۇر. مۇشۇ مەنىدىن ئېيىتقاندا، مىللىي روھ بىر خىل ئىجتىمائىي – ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

شىۋېتسىيە دىن تارقاتقۇچىلىرى ئۇيغۇريېزىقىغاقانداق تەسىركۆرسەتتى؟

12

«لەيلىنى كۆرەي دېسەڭ مەجنۇننىڭ كۆزى بولغىن». بۇ داڭلىق پارس شائىرى سەئىدى شىرازىنىڭ كىلاسسىك ئەسىرى «گۈلىستان» دىن ئېلىنغان بىر مىسرا. سەئىدىنىڭ بۇ سۆزى مىڭ يىلدىن بۇيان شىنجاڭدا كەڭ تارقالغان بولۇپ، لەيلى-مەجنۇننىڭ ئاجايىپ ھېكايىسى خەلق قەلبىدىن چوڭقۇر ئورۇن ئالغان. پارس مەدەنىيىتى شىنجاڭغا مۇھىم تەسىرلەرنى كۆرسەتكەن بولۇپ، بىز بۇ يەردە سۆزلىمەكچى بولغان ئۇيغۇر خەت نۇسخىسىنىڭ پارس خەت نۇسخىسى بىلەنمۇ زىچ مۇناسىۋىتى بار. بىز ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

ھىجرىيە يىلنامىسى ھەققىدە قىسقىچە چۈشەنچە

untitled

شەمشىدىن ھاجى   بىسمىللاھىر رەھمانىر رەھىم   ئىسلام دىنى ئۇيغۇرلار ئارىسىغا تارقالغاندىن كېيىن ، بولۇپمۇ قاراخانىيلار سۇلالىسىدىن سۇلتان سۇتۇق بۇغراخان ئىسلام دىنىنى قوبۇل قىلىپ، سۇلالە تەۋەلىكىنى ئىسلاملاشتۇرۇپ ۋە كېيىنچە ئىسلام دىنى دۆلەت دىنى قىلىنىپ بېكىتىلگەندىن كېيىن، ھىجرىيە يىلنامىسى پۈتۈن سىستېمىسى بويىچە ئۇيغۇر قاتارلىق مۇسۇلمان مىللەتلەر ئارىسىغا يىلنامە سۈپىتىدە تارقالدى ۋە ئەسلىدىكى ئەنئەنىۋى يىلنامىنىڭ ئورنىنى ئېلىپ، دىنىي ئىشلار ھەم دىنغا مۇناسىۋەتلىك ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

مەدەنىيەتنىڭ گىن خەرىتىسى

image

ھەبىبۇللا توختى (1)  ئۆرنەكسىز يارىتىلغان كائىنات، ئاتوم زەررىچىلىرىدىن پىلانتلارغىچە بارلىق شەيئىلەردىكى نەچچە مىليون ئەسىرلىك مۇنتىزىم ھەرىكەت جەريانى ئۆزىگە مۇجەسسەم قىلغان سەلتەنەت ئارقىلىق بىزنى ھەمىشە مەپتۇن قىلىدۇ. شۇ دەقىقىلەردە تەپەككۇرىمىز ئۆزىدىكى بارلىق ئىمتىيازلارنىڭ ئاخىرلاشقانلىقىنى ئېتىراپ قىلىدۇ. تەپەككۇردىن ھالقىغان ئاللىقانداقتۇر بىر سىزىم تەپەككۇرىمىزغا بۇ چەكسىز سەلتەنەت بىلەن بىزدىكى مەپتۇنىيەت ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى غەيبى قۇدرەت ۋە غەيبى گۈزەللىككە بولغان تىۋىنىش دەپ تەرجىمە قىلىپ بىرىدۇ. ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

ئەجدادلىرىمىزنىڭ قانۇن چۈشەنچىسى

th7DF2A201

يۈسۈپجان ياسىن تارىختا ھۇن، كۆكتۈرك، ئۇيغۇر قاتارلىق تۈركىي قەۋملەرنىڭ قۇرغان خانلىقلىرى ھۆكۈمدار(تەڭرىقۇت ياكى قاغان) بىلەن خەلقنىڭ ھەمكارلىقى ئۈستىگە قۇرۇلغان ھاكىمىيەت  بولۇپ، بۇ ھاكىمىيەتنىڭ ئەڭ مۇھىم ئالاھىدىلىكى قانۇنغا تايىنىش ئىدى.  قەدىمكى تۈركىي تىلدا قانۇن ‹‹تۆرە›› دەپ ئاتىلاتتى. ئۇنىڭ ئەڭ دەسلەپكى شەكلى ‹‹تۆرۈ››ئىدى. تۆرە مىللەتنىڭ ئۆرپ – ئادەت ۋە ئەنئەنىلىرىنىڭ كەسكىن ھۆكۈملەر بىرلىكى ئىدى. چۈنكى، قانۇننىڭ مەنبەسىمۇ دەل ئۆرپ-ئادەت ۋە ئەنئەنىلەردۇر. دېمەك، تۆرە ئىجتىمائىي ... داۋامىنى ئوقۇڭ »