باش بەتكە قايتىڭ » شەرقىي تۈركىستان خەۋەرلىرى

شەرقىي تۈركىستان خەۋەرلىرى

يۇقىرى بېسىملىق سىياسىي ئاتموسفېرا ئۇيغۇر بالىلىرىنىڭ روھىيىتىگە قانداق «ئۆسمە» لەرنى تېرىۋاتىدۇ؟

3dbe32f1-6a98-4556-8b07-342aac629ff5

يېقىندا ئىجتىمائىي تاراتقۇلار ئارقىلىق ئاشكارا بولغان بىر سىن كۆرۈنۈشى مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر جامائىتى ئارىسىدا كۈچلۈك غۇلغۇلا پەيدا قىلدى.مەزكۇر سىن كۆرۈنۈشى كەلپىن ناھىيەسىنىڭ ئاچال بازىرىغا قاراشلىق ئاچال كەنتىدىكى مەلۇم بىر ئۇيغۇر ئائىلىسىدە سۈرەتكە ئېلىنغانلىقى مەلۇم. ئۇنىڭدا، ئەمدىلا چۈچۈك تىلى چىققان 2-3 ياشلاردىكى بىر سەبىي بالىنىڭ دادىسىنىڭ ئارقا-ئارقىدىن سورىغان سوئاللىرىغا جاۋابەن خىتاي رەئىسى شى جىنپىڭدىن تارتىپ تاكى كەلپىن ناھىيەسىنىڭ ئاچال بازىرى ۋە ئۆزلىرى ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

ئەسەبىيلىكنى تۈگىتىش تەربىيىلەش مەركەزلىرى تۈرمىدىنمۇ چىڭ باشقۇرۇلماقتا

untitled

بۇ يىل ئاپرېل ئېيىدىن باشلاپ شەرقى تۈركىستاندا يولغا قويۇلغان «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ ئەسەبىيلىكنى تۈگىتىش نىزامى» ئارقىلىق خىتاي ھۆكۈمىتى، رايوندىكى ئەسەبىيلىكنى تۈگىتىش سىياسىتىنى قانۇنلاشتۇرغان بولدى. ئىنكاسلاردىن بۇ بەلگىلىمە يولغا قويۇلغاندىن بۇيان تېخىمۇ كۆپ ئۇيغۇرلارنىڭ «دىن ئەسەبىيلىكنى تۈگىتىش ئۆگىنىشى» باھانىسىدە بىر قانچە ئايلاپ تۈرمە شەكلىدىكى ئۆزگەرتىش تەربىيىلەش مەركەزلىرىگە قامالغانلىقى شۇنداقلا دائىرىلەرنىڭ بۇ ئورۇنلارنى پۈتۈنلەي يېپىق شەكىلدە، تۈرمىلەردىنمۇ قاتتىق باشقۇرۇۋاتقانلىقى مەلۇم. يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

خىتاي كوممۇنىست مۇستەملىكچىلىرى شەرقى تۈركىستاندىكى ئۇيغۇرلارغا قاراتقان رامىزانلىق چەكلىمىسىنى يەنىمۇ كۈچەيتكەن

9c8c8b20-f780-4048-a694-9563655a01f6

دىنىي ئېتىقاد ئەركىنلىكى خىتاي كوممۇنىست ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن ئىزچىل چەكلىنىپ كېلىۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ، بۇ رامىزاندىكى ۋەزىيىتى دۇنيا مەتبۇئاتىنىڭ ۋە كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ دىققىتىنى تارتىۋاتقان دەل مۇشۇ كۈنلەردە، ئاپتونوم رايوننىڭ تېررورلۇققا قارشى تۇرۇپ، مۇقىملىقنى قوغداش خىزمىتىنى ئىلگىرى سۈرۈش نەق مەيدان يىغىنى خوتەندە ئېچىلىپ، مۇقىملىق تەدبىرىنى يەنىمۇ بىر بالداق يۇقىرى كۆتۈرۈش بۇيرۇقى بېرىلدى. ئىگىلەشلىرىمىزدىن دائىرىلەرنىڭ رايوندا ئۇيغۇرلارغا قاراتقان رامىزانلىق چەكلىمىلىرىنى ئىلگىرىكى يىللاردىكىدىنمۇ كۈچەيتكەنلىكى ئىسپاتلاندى. ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

شەرقى تۈركىستاننىڭ ئاقسۇ شەھرىدە ئۇيغۇر كومپارتىيە كادىرلىرىنىڭ جىنازا نامىزىنى مەسچىتتە چۈشۈرۈش مەنئى قىلىنغان

fd

ئاقسۇ شەھىرىگە قاراشلىق قارتال بازىرىدا ئولتۇرۇشلۇق «4 پېشقەدەم» نۇردۇن تۇردى بۇنىڭدىن ئىككى يىل ئاۋۋال ۋاپات بولىدۇ. ئۇنىڭ ئائىلىسى مەرھۇمنى ئۇيغۇرلارنىڭ مېيىت ئۇزىتىش قائىدە يوسۇنغا ئاساسەن يۇيۇپ تاراپ، نامىزىنى قاراتالدىكى بىر مەسچىتكە ئاپىرىپ چۈشۈرۈپ، يەرلىكىگە قويىدۇ. ھەرقانداق بىر ئۇيغۇرغا نىسبەتەن بۇ ناھايىتى نورمال دەپنە مۇراسىمى بولۇپ، ئۇنىڭدا ھېچقانداق بىر بىنورمال ئەھۋال مەۋجۇت ئەمەس. بىراق قارتال بازارلىق پارتكوم ۋە ھۆكۈمەت ئەھۋالغا ئۇنداق ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

خىتاينىڭ «شىنجاڭ تولۇق ئوتتۇرا سىنىپلىرى» نى باشقۇرۇشنى يەنىمۇ كۈچەيتىشى دىققەت قوزغىدى

hitay

خىتاي مائارىپ مىنىستىرلىقىنىڭ بىۋاسىتە ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن 2000‏-يىلى خىتاي ئۆلكىلىرىدە «شىنجاڭ تولۇق ئوتتۇرا سىنىپلىرى» نى تەسىس قىلىنىشقا باشلىغان ئىدى. ئۇلار، دەسلەپكى يىلى 1000 ئوقۇغۇچى قوبۇل قىلغان بولسىمۇ، ئەمما مائارىپ مىنىستىرلىقى 2013-يىلىدا بارىدىغان ئوقۇغۇچى سانىنى بىراقلا 10 مىڭغا يەتكۈزگەن، يېقىنقى يىللاردا ئوقۇغۇچى سانى ئىزچىل بىر تۈمەندىن يۇقىرى بولۇپ كەلمەكتە.خىتاي ئۆلكىلىرىدە تەسىس قىلغان «شىنجاڭ تولۇق ئوتتۇر سىنىپى» دا ئوقۇيدىغان ئوقۇغۇچىلارنىڭ 90%tin كۆپرەكى ئۇيغۇر ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

خىتاي كوممۇنىست مۇستەملىكىچى ئالۋاستىلىرىنى «ھاشارنى بىكار قىلىشنى جاكارلاش » قا نېمە مەجبۇر قىلدى؟

c9bae241-bc66-4f97-be3a-08038ba5fa99

4-فېۋرال كۈنى، خىتاي كوممۇنىست مۇستەملىكچى ئالۋاستىلىرى پۈتۈن شەرقى تۈركىستان مىقياسىدا دېھقانلارنى ھەر قانداق شەكىلدە ھەقسىز ئەمگەككە سېلىشنى بىكار قىلغانلىقىنى جاكارلىدى. بۇنىڭ بىلەن شەكلى ئۆزگەرگەن قۇللۇق تۈزۈمنى ئۇيغۇرلارغا ھازىرغا قەدەر يۈرگۈزۈپ كەلگەنلىكىنى ئېتىراپ قىلغان بولدى. ھالبۇكى، ئۇيغۇر دېھقانلارنى خۇش قىلغان بۇ خەۋەر ھەققىدە ئەركىن ئاسىيا رادىئوسىنىڭ ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرىدىن مەلۇم بولىشىچە، بۇنىڭ رايوندا ھاشارنىڭ پۈتۈنلەي بىكار قىلىنغانلىقىدىن دېرەك بەرمەيدىغانلىقى دەلىللىدى. ھەقسىز ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

ئۇيغۇرلار ئەدەبىيات دەرسلىكىدىكى تېكىستلەرنىڭ ئالماشتۇرۇۋېتىلگەنلىكىگە نارازىلىقىنى ئىپادىلىدى

c87cf205-3674-48b3-b44f-97b74bf6a18b

مەلۇم بولۇشىچە، يېڭى مەۋسۇملۇق ئوتتۇرا مەكتەپ ئەدەبىيات دەرسلىكىگە ئۆزگەرتىش كىرگۈزۈپ، كونا دەرسلىكتىكى ئۇيغۇر كلاسسىكلىرى ۋە ئۇيغۇر يازغۇچىلىرىنىڭ ئەسەرلىرىنىڭ ئورنىغا خىتاي كلاسسىكلىرى ۋە خىتاي يازغۇچىلىرىنىڭ تەرجىمە ئەسەرلىرىنىڭ كىرگۈزۈلۈشى ئۇيغۇرلاردا نارازىلىق قوزغىغان. ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ئېلان قىلىنغان ئىنكاسلاردا رادىئومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان ھۆكۈمەت دائىرىلىرىدىن ئۇيغۇر ئەۋلادلىرىنىڭ ئانا تىلىدا يېزىلغان ئەدەبىيات نەمۇنىلىرى بىلەن تونۇشۇش ھوقۇقىنى تارتىۋالماسلىق تەلەپ قىلىنغان.  ئۈندىدار تورىدا 12-مارت ئېلان قىلىنغان «بىز ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

شەرقى تۈركىستاننىڭ ئاقسۇ ۋىلايىتى 2021‏-يىلىغا قەدەر ھەر بىر كەنتكە بىر «قوش تىللىق» يەسلى قۇرۇش پىلانىنى ئوتتۇرىغا قويدى

a2a2fc94-fc23-4ae2-b7c4-e70270ebf0b0

ئەركىن ئاسىيا رادىئوسىنىڭ شەرقى تۈركىستان (شىنجاڭ)دىكى ئالاقىدار مەنبەلەردىن ئىگەللىگەن ئۇچۇرىغا قارىغاندا، ئاقسۇ ھۆكۈمەت دائىرىلىرىنىڭ 12‏-ئايدا ئېلان قىلغان پىلانىدا مەزكۇر ۋىلايەتتىكى ھەر بىر كەنتكە بىر «قوش تىللىق» يەسلى قۇرۇش ئوتتۇرىغا قويۇلغان. مەزكۇر پىلاننى بەزى يەرلىك دېھقان ئاھالىلەر قوللىغان بولسىمۇ، ئەمما ئۇيغۇر زىيالىيلار ئاتالمىش «قوش تىل سىياسىتى» نىڭ ئۇيغۇر ئاتا-ئانىلارغا «قوش تىللىق مائارىپ» نى تاللاشتىن باشقا يول قويمايۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى. خىتاي «يەر ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

خوتەندە يېقىنقى يىللاردا يۈز بەرگەن بىر قىسىم چوڭ-كىچىك ۋەقەلەر

CYPCmOnWsAAXFo0

خوتەندە يېقىنقى 15 يىل ئىچىدە يۈز بەرگەن ۋەقەلەر، رايوندىكى سىياسىي ۋە مىللىي زۇلۇمغا قارشى بىر ئىسيان بولۇپ ئۇيغۇرلارنىڭ خىتاي مۇستەملىك ھاكىمىيىتىگە قارشى كۈرەشلىرىنىڭ بىر پارچىسىدۇر. خوتەن خەلقى ئۆز پىكرىدە چىڭ تۇرىدىغان، مەيدانى تەۋرىمەيدىغان، كۈرەشلەردە ئارقىغا يانمايدىغان يەرلىك مىجەزى بىلەن ئۇيغۇر جەمئىيىتىگە تونۇشلۇقتۇر. بۇ تەبىئەت 1930-يىللاردا خوتەن ئىسلام جۇمھۇرىيىتىنىڭ قۇرۇلۇشىدىن تارتىپ، ئەڭ يېقىنقى خىتاي ساقچىخانىسىغا ھۇجۇم قىلىش ۋەقەسىگە قەدەر بىر يۈرۈش ... داۋامىنى ئوقۇڭ »

گۇما يېزىلىرىدىكى ئاتا-ئانا مېھرىدىن مەھرۇم قالغان بالىلار

c87cf205-3674-48b3-b44f-97b74bf6a18b

ئاتالمىش «شىنجاڭ مائارىپى پۈتۈنلەي ھەقسىز دەۋرگە قەدەم قويدى» سەرلەۋھىلىك ھۆكۈمەت باياناتىغا سوئال ئالدىنقى كۈنى ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق مائارىپ نازارىتى خىتاي ھۆكۈمەت تاراتقۇلىرىغا بايانات بېرىپ،شەرقى تۈركىستان «شىنجاڭدا مەجبۇرىي مائارىپ پۈتۈنلەي ھەقسىز دەۋرگە قەدەم قويدى» دېگەن. ئۇنداقتا، توققۇز يىللىق مەجبۇرىيەت مائارىپى «پۈتۈنلەي ھەقسىز» دەۋرگە قەدەم قويغان ئۇيغۇر ئېلىدە، بولۇپمۇ جەنۇبىي ئۇيغۇر دىيارىدىكى يېزا-كەنتلەردە ئەھۋال راستىنىلا ھۆكۈمەت تەشۋىقاتىدىكىدەك بولۇۋاتامدۇ؟ ئىنتايىن ئەپسۇس، گۇما ناھىيەسىنىڭ ... داۋامىنى ئوقۇڭ »